Araba Sevdası (Recaizade Mahmut Ekrem)

Konu

Çarpık ve hatalı Batılılaşmayı konu alır. Romanın ana karakteri Bihruz Bey, kurduğu düş yaşantısında bütün yaşamını gülünçlükler ve yanlışlar üzerine yerleştirir. Bihruz Bey için her şey kendi zihninin ürünüdür.

Özet

Romanın ana kahramanı 20’li yaşlarının başında olan, babası vefat etmiş bir paşa, annesi de ev hanımı olan Bihruz Bey’dir. Roman 1860’lı yılların İstanbul’unda geçmektedir. Özellikle bu dönem Osmanlı’da Batılılaşma hareketlerinin başladığı, yeni yaşam biçimlerinin ve kavramlarının ortaya çıktığı bir dönemdir. Bihruz da böyle bir dönem de yetişen ve kendisini tamamıyla Batı’ya vermiş olan birisidir. Günlük giyiminden konuşmalarına kadar her şeyde Batı etkisi görünür. Öyle ki tam bilmediği halde yarım Fransızca bilgisi ile konuşurken sürekli Fransızca sözcükler kullanır, yaşadığı toplumun gerçeklerini görmek yerine kendi gerçekliğini yansıtmaya çalışır.

Bihruz’a babasının vefatı sonrasında büyük bir miras kalmış, Bihruz da bu parayla geçinmeye başlamıştır. Çoğu zamanında sayfiye ve eğlence yerlerinde dolaşarak geçirir. Bir gün Çamlıca tepesine gittiğinde, at arabasının içindeyken bir başka at arabasında güzel bir kadın görür. Bu kadına hemen tutulur çünkü onun iyi eğitim görmüş, iyi huylu ve iyi aile kızı olduğunu düşünür. Aslında gördüğü kadın Periveş isminde bir sokak yosmasıdır. Bihruz bu tek görüşteki aşkı ile daha sonra şiirler yazar, aşk acısı çeker, Periveş’in kalbini kazanmayı düşler.

Çalıştığı yerdeki arkadaşı olan Keşfi Bey ise Bihruz’a şaka yapmak için onun aşk acısını görünce Periveş’i tanıdığını ve yakınlarda vefat ettiğini söyler. Bihruz bu aşamadan sonra hepten acı çekmeye başlar ve hastalıktan yatağa düşer. Bir gün dolaşırken yolda Periveş’i görür ancak onun öldüğünü sandığından kadını ablası diye düşünür ve ona giderek Periveş’in mezarını sorar. Kadın ise şuh şekilde gülerek kendisinin Periveş ve nasıl bir kadın olduğunu anlatır. Bihruz ise bu şaşkınlık ile orada tek başına kalır.

Ana Fikir

Roman, Türk edebiyatının ilk realist eseri olarak geçer. Çarpık ve hatalı Batılılaşmanın komik sonuçlar doğurduğunu ifade eder.

Romandaki Karakterler

Bihruz Bey: Batı sevdalısı, 20’li yaşlardaki genç mirasyedi. Şık görünmeyi ve Fransızca konuşmayı sever.

Periveş Hanım: Sokak yosması, son derece kötü niyetli ve eğitimsiz kadın.

Keşfi Bey: Bihruz’un arkadaşı, yalancılığı ile bilinir.

Yazar Hakkında

Recaizade Mahmut Ekrem, Tanzimat döneminin önemli yazarları arasındadır. Araba Sevdası, Türk edebiyatının ilk realist romanı olarak bilinir. 1847 yılında doğan Recaizade, 1862 yılında Namık Kemal ile tanışmış ve edebiyata yeni bir anlayış getirmiştir. Tasvir-i Efkar gazetesinde bir süre yazmıştır. Galatasaray Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği yapmış ve bir süre Eğitim Bakanlığında da çalışmıştır. 1914 yılında vefat etmiştir. Başlıca eserler: Atala, Talim-i Edebiyat, Zemzeme, Muhsin Bey, Pejmürde, Araba Sevdası, Çok Bilen Çok Yanılır.