Gezi Yazısı Nedir?

Gezi Yazısı Nedir?

Bu yazımızda sizler için Gezi Yazısı Nedir? konusunu derledik, Gezi Yazısı Nedir? yazımızı uzun ve güzel bir anlatımla sizler için hazırladık. Gezi Yazısı Nedir? konusunu örnekleriyle birlikte okuyarak konusunu daha iyi anlayacaksınız. Gezi Yazısı Nedir sayfamızı arkadaşlarınızla veya sosyal medyada paylaşarak arkadaşlarınızda faydalanmasına yardımcı olabilirsiniz.

Gezilip görülen yerleri, özelliklerini, oralardaki insanların yaşantılarını, geleneklerini anlatan düzyazı türüne gezi yazısı denir. Gezi yazısına seyahatname de denmektedir. Gezi yazıları gerçek bir yaşam ve yaşantıdan kaynaklanan yazınsal türlerdendir.

Gezi yazılarında yazar, yurt içinde ve yurt dışında yaptığı gezilerde gördüklerini, okurları için ilgi çekici bulduğu yönlerini özenli, akıcı, yalın bir anlatımla yansıttır.

Gezi yazıları, insanoğlunun yaşadığı yerlerin dışına çıkma, yaşadığı yerlerden öteleri gezip görme gereksiniminin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

İnsanoğlu, eski çağlardan bu yana bu gereksinimi duymuştur. Yapıtlarında, çevrelerinden, her günkü yaşadığı yerlerin ötelerinden söz eden Homeros, Marco Polo, Alexandr Von Humbold, Jules Verne gibi ozanlar, yazarlar, gezginler gezip görme gereksinimini karşıladığı için sevilerek okunmuşlardır.

Bir gezi yazısının okunabilirliği okurların gezip görme özlemini karşılamasına, onları eğlendirerek yaşadıkları ortamın tekdüzeliğinden kurtarmasına bağlıdır.

Bu gerçeği iyi gören Ahmet Haşim, gezi yazılarını bugünkü söyleyişle “olağanüstülükler avı” olarak tanımlar; olağan şeylerin insanoğlunun ilgisini çekemeyeceğine değinir.

Gezi yazıları, renkli, çekici, şiirsel bir dil gerektirir. Okuyucu için sıradan şeyleri değil ilginç şeyleri anlatmalıdır gezi yazıları. Bu, ilgiyi diri tutacak bir dille gerçekleştirilmelidir. Buna gözlem gücünü, ayrıntıları seçme işini de ekleyebiliriz. Çünkü yazarın, ilginç şeyleri -halkın yaşayışı, gelenek ve görenekleri, doğa güzellikleri, insanın doğaya eklediği güzellikleri seçebilmesi güçlü bir gözlem yapması gerekir.
 

Gezi Yazılarının Özellikleri

» Gezi yazılarında çoğu kez, gezmeye başladığı ilk andan gezinin bitiş anına doğru kronolojik bir anlatım yapar.

» Gezi yazılarında özgünlük önemlidir. Aynı yerler daha önce de başkaları tarafından görülmüş, yazılmış olabileceğinden, gezilen yerlerle ilgili daha ilginç nitelikler dile getirilmelidir.

» Gezi yazıları zamanla tarihsel belge niteliği kazanır. Eski dönemlerde bu türde yazılan kimi eserlerden günümüzde geçmişe yönelik bilgiler ediniyoruz.

» Gezi yazılarında anlatılanların doğruluğu, konuşmalarla, belge ve fotoğraflarla desteklemeli, anlatılanlar bir mantık çerçevesine oturmalıdır.

» Gezi yazılarının en önemli niteliklerinden biri de betimleyici anlatımdan, gözlem gücünden yararlanılmasıdır. Bu açıdan iyi bir gezi yazı yazmak için iyi bir gözlemci olmak gerekir.

» Gezi yazılarında gezilip görülen yerlerle ilgili olarak gezginin dikkatini çeken yönler edebî bir üslupla anlatılır.

» Gezi yazısı görülen yerlerin güzellikleri hakkında yazarın duygu ve düşüncelerini de içerebilir.

» Gezi yazılarında anlatılanlar hayal ürünü değil gerçeklerdir.

Macaristan’dan ve Avusturya’dan itibaren içeride ve dışarıda her şey bana değişmiş göründü: Geçilen memleketlerin medeniyet ölçüsü olan vagon-restoran hizmeti ve hat boyunda manzaralar… Sembolist şairlerin bütün o titrek hayalleri karşımda hakikat olmuştu: Zümrüt çayırlar ortasında pırıl pırıl akan pembe akşam dereler… Bunların kenarlarında gümüş yaprakları hafif rüzgârlarla oynaşan mesut kavaklar… Oyuncaklar gibi en tatlı renklere boyanmış beyaz tül perdeli köşkler. Bunların etrafında otlayan sıhhatli, altın tüylü öküzler…

Demir yolun iki tarafındaki tarlalar, kıymetli altsalar gibi temizleniş, ayıklanmış, taranmış, ekilmiş, biçilmiş ve ayrı renklerle yan yana ta ufuklara kadar uzanıyordu.

Bu metin Ahmet Haşim’in Frankfurt Seyahatnamesi adlı yapıtından alınmıştır. Bu metinde gezi türünün özellikleri görülmektedir. Sanatçı seyahati sırasında gördüklerini izlenimlerini de katarak anlatıyor. Dikkat çekici noktaları okurun hayal dünyasında canlandırmak için ilginç betimlemeler yapıyor.
 

Gezi Yazılarının Tarihi Gelişimi

Dünya edebiyatının önemli gezi eserleri arasında 13. asırda yayımlanmış Marko Polo’nun Uzak Doğu izlenimlerini içeren Seyahatnamesi ve 14. asırda İbni Batuta’nm İslam dünyası gezilerini konu edinen Seyahatnamesi yer alır.

Türk edebiyatının ilk önemli seyahatname eserleri arasında 14. yüzyılda yazılmış Babürname, Seydî Ali Reis’in Mir’atü’l Memâlik’i, Piri Reis’in Kitab-ı Bahriye’si sayılabilir. Edebiyatımızda gezi türünde ilk büyük ve önemli eserin yazarı ise Evliya Çelebi’dir. Evliya Çelebi, on ciltlik Seyahatname’sinde Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde ve dışında gezip gördüğü yerleri anlatır.

Kâtip Çelebi’nin Cihannüma adlı eseri de gezi yazılarında rastlanan birtakım özellikleri içermektedir. Hac yolculuklarını anlatan bir takım gezi kitapları ile birlikte Avrupa ve Yakın Doğu ülkelerine gönderilen elçilerimizi yazdıkları ‘sefaretname’leri de birer gezi eseri sayabiliriz. Bu eserler arasında gezi türünün özelliklerini en belirgin biçimde taşıyanı Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi’nin Fransa Sefaretnamesi’dir. Yazar bu eserinde Lale Devri’nde Fransa’da elçilik yaparken gördüklerini tatlı bir dille anlatmıştır.

Katip Çelebi’nin Cihannüma adlı eseri gezi türünün niteliklerini barındırmaktadır.

Tanzimat Döneminde Ahmet Mithat Efendi’nin Avrupa’da Bir Cevelan adlı kitabı gezi türündedir.

Cenap Şehabettin’in Hac Yolunda, Avrupa Mektupları adlı eserlerini Türkçe gezi türünün başarılı örnekleri arasında gösterebiliriz.

Cumhuriyet Döneminde Falih Rıfkı Atay’ın Denizaşırı, Taymıs Kıyıları, Bizim Akdeniz, Tuna Kıyıları, Hind, Yolcu Defteri, Gezerek Gördüklerim; Şükufe Nihal’in Finlandiya; Sadri Ertem’in Bir Vagon Penceresinden ve Ankara-Bükreş; Reşat Nuri Güntekin’in Anadolu Notlagezi türünde verilmiş önemli eserlerdir.

Türk Dili ve Edebiyatı Konularını Görmek İçin Linke Tıklayın

İlginizi Çekebilecek Konuları

2020 TYT Konuları ve Soru Dağılımları

AYT Konuları ve Soru Dağılımları

YKS (TYT-AYT) Konuları ve Soru Dağılımları (ÖSYM)

LGS Türkçe Deneme Çöz

LGS Deneme Sınavı PDF İndir

2020 LGS Konuları ve Soru Dağılımları (MEB)

» LGS Puan Hesaplama

TYT Deneme PDF İndir

AYT Deneme Sınavları PDF İndir

Töder Türkiye Geneli (TYT-AYT) Denemeleri PDF

Takdir Teşekkür Hesaplama

Puan Hesaplamaları

2019 Bursluluk Sınavı Soruları ve Cevapları

9-10-11. Sınıflar Bursluluk Sınavı Soruları 2019

Güncel Yazılı Soruları ve Cevapları

dershanem.net
Gezi Yazısı Nedir?
Makale Adı
Gezi Yazısı Nedir?
Açıklama
Gezi Yazısı Nedir?, Gezi Yazısı Özellikleri Kısa, Gezi Yazısı Tanımı, Gezi Yazısının Özellikleri Nelerdir, Gezi Yazısı Örneği
Yazar
Yayımcı
Dershanem
Yayımcı Logosu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir