Metin Türleri Konu Anlatımı | Dershanem

Metin Türleri Konu Anlatımı

Metin Türleri Konu Anlatımı

Metin Türleri Konu Anlatımı

Düz Yazı

Duygu ve düşüncelerin ölçü ve uyak kaygısı olmak­sızın, konuşma ve yazma kurallarına uygun biçimde aktarıldığı ürünlere “düzyazı” denir. Düzyazı türleri, “hikaye edici metinler” ve “bilgilendirici me­tinler” olmak üzere iki gruba ayrılır.
 

Hikaye Edici Metinler

Hikaye (Öykü)

Yaşanmış ya da yaşanabilecek olayların yer, zaman ve kişi unsurlarına bağlı olarak aktarılan metin türlerine hikaye (öykü) denir.

Hikaye türünün başlıca özellikleri şunlardır:
Gerçek ya da gerçeğe uygun yazılardır.
Serim, düğüm, çözüm bölümlerinden oluşur .
Kişi sayısı genellikle azdır.
Olay, ayrıntıya inilmeden aktarılır.

⇒ Hikaye hakkında daha fazla bilgi edinmek için hikaye nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Roman

Yaşanmış ya da yaşanabilecek olayların kişi, yer ve zaman unsurlarına bağlı olarak aktarılan metin türlerine roman denir.

Romanın başlıca özellikleri şunlardır:
Gerçek ya da gerçeğe uygun yazılardır.
Serim, düğüm, çözüm bölümlerinden oluşur.
Kişi sayısı genellikle fazladır.
Olay, ayrıntıya inilerek aktarılır ve uzun betim­lemelere yer verilir.
Romanlar konularına göre “tarihi roman, mace­ra romanı, psikolojik roman” gibi türlere ayrılır.

Roman ve hikaye birçok yönden benzerlik göster­mektedir. Bu iki türü karıştırmamak için farklılıklar dikkate alınmalıdır:

Romanda temel öge kişi, hikayede ise temel öge olaydır.
Romanda ayrıntıya inildiği için roman, öykü­den daha uzun bir türdür.
Öyküde tek bir olay bulunmasına rağmen ro­manda olaylar zinciri vardır.

Not: Fantastik öykü ve romanlarda olağanüstü unsur­lara yer verilebilir.

⇒ Roman türleri hakkında daha fazla bilgi almak için Roman Türleri sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ Roman hakkında daha fazla bilgi edinmek için roman nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Tiyatro

Sahnede canlandırılmak üzere yazılmış yapıtlara tiyatro denir.

Tiyatronun başlıca özellikleri şunlardır:
Kahramanların konuşturulmasına dayanır.
Genellikle okunmak için değil sahnede can­landırılmak için yazılır.
Tiyatro oyunları “perde” adı verilen bölümler­den oluşur.
Dram, komedi, trajedi” gibi türleri vardır.

Not: Karagöz, orta oyunu, meddah ve köy seyirlik oyunla­rı; geleneksel Türk tiyatrosunun ürünleridir.

⇒ Tiyatro hakkında daha fazla bilgi edinmek için Tiyatro nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Masal

Genellikle olağanüstü olay ve kahramanların yer aldığı, sözlü gelenekle günümüze ulaşmış metin türlerine masal denir.

Masalın başlıca özellikleri şunlardır:
Halkın ortak ürünüdür, anonimdir.
Yer ve zaman unsuru belirgin değildir.
Tekerlemelere ve “-mış / -miş / -muş / -müş” eklerine yer verilir.
Genellikle öğretici bir nitelik taşır.
Masalların sonunda iyiler kazanır, kötüler kay­beder.

⇒ Masal hakkında daha fazla bilgi edinmek için Masal nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Fabl

Ders verme amacı güden, güldüren ve düşündüren, şiir biçimindeki öykülere fabl denir?
Fablın başlıca özellikleri şunlardır:

Kişileri genellikle hayvan, bitki veya cansız var­lıklardır.
Fabllar şiir ya da düzyazı biçiminde yazılabilir.
Kişileştirme ve konuşturma sanatları üzerine kurulmuştur.
Fabllarda mutlaka bir ahlak dersi verilir.

İlginizi Çekebilir !!! ⇒  Sıfatlar Konu Anlatımı

Not: Masalların söyleyeni belli değildir ancak fablların yazarı bellidir. Dünyanın en ünlü fabl yazarı Ezop, La Fontaine ve Beydeba’dır.

⇒ Fabl örnekleri için fabl örnekleri sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ Fabl hakkında daha fazla bilgi edinmek için Fabl nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Destan

Milletlerin tarihinde derin izler bırakan savaş, göç, kıtlık vb. olayların olağanüstü unsurlara da yer veri­lerek aktarılan metin türüne destan denir.

Destanın başlıca özellikleri şunlardır:
Şiir biçimindedir, söyleyeni belli değildir.
Ulusal bir nitelik taşır, tarihi bilgiler verir.
Efsaneden sonra bilinen en eski türdür.
En uzun yazı türüdür.

Not: Destanlar, “doğal destanlar” ve “yapay destanlar” olmak üzere iki gruba ayrılır. Doğal destanların söyleyeni belli değildir ancak yapay destanların söyleyeni bellidir ve yapay destanlarda olağanüs­tü unsurlara daha az yer verilir.

⇒ Destan hakkında daha fazla bilgi edinmek için Türk Destanları ve Özellikleri sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Efsane

Eski çağlardan beri söylenegelen, olağanüstü olay ve kahramanların konu edildiği veya bazı doğa olaylarının olağanüstü unsurlarla açıklandığı metin türlerine efsane denir.

Efsanenin başlıca özellikleri şunlardır:
En eski edebi türdür, söyleyeni belli değildir.
Evrensel bir nitelik taşır.

Not: Masallarla efsaneleri karıştırmamak için masalla­rın öğretici nitelikte olduğu ve sonunda daima iyi­lerin kazandığı unutulmamalıdır.
 

Fıkra (Gülmece)

Gülünç olayların aktarıldığı kısa öy­külere fıkra denir. Fıkralarda genellikle gül­dürürken eğitme amacı vardır.
 

Bilgilendirici Metinler

Makale

Bir konuyla ilgili bilgi vermek, bir düşünceyi savun­mak ve kanıtlamak üzere yazılan bilimsel yazılara makale denir.

Makalenin başlıca özellikleri şunlardır:
Bilimsel veriler kullanılarak yazılır.
Açık ve yalın bir dil kullanılır.
Kullanılan ifadeler nesnel bir nitelik taşır.
Düşünceleri kanıtlama zorunluluğu vardır.
Gazete ve dergilerde yayımlanır.

⇒ Makale hakkında daha fazla bilgi edinmek için Makale nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Deneme

Yazarın herhangi bir konuyla ilgili düşüncelerini kesin sonuçlara varmadan aktardığı metin türlerine deneme denir.

Denemenin başlıca özellikleri şunlardır:
Yazar, kendi kendine konuşuyormuş gibi dav­ranır.
Öznel ifadeler ön plandadır.
Öne sürülen düşünceleri kanıtlama zorunluluğu yoktur.

⇒ Deneme hakkında daha fazla bilgi edinmek için Deneme nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Söyleşi

Yazarın günlük olaylarla ilgili duygu ve düşünceleri­ni samimi bir hava içinde aktardığı metin türüne söyleşi (sohbet) denir.

Söyleşinin başlıca özellikleri şunlardır:
Yazar, okuyucuyla konuşuyormuş gibi davra­nır.
Öznel ifadeler ön plandadır.
Öne sürülen düşünceleri kanıtlama zorunlulu­ğu yoktur.
Gazete ve dergilerde yayımlanır.

Not: Deneme ile söyleşiyi karıştırmamak için denemede yazarın kendi kendine konuşuyormuş gibi, söyleşi­de ise okurla konuşuyormuş gibi davrandığı unu­tulmamalıdır.

⇒ Söyleşi hakkında daha fazla bilgi edinmek için Söyleşi nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Fıkra (Köşe Yazısı)

Yazarın güncel bir konu hakkındaki düşüncelerini samimi bir dille aktardığı metin türüne fıkra denir.

İlginizi Çekebilir !!! ⇒  Anlatım Biçimleri, Anlatım Teknikleri

Fıkranın başlıca özellikleri şunlardır:
Gazete ve dergilerin belirli köşelerinde yayım­lanır.
Güncel olayları, siyasi ya da toplumsal sorunla­rı ele alan gündelik yazılardır.
Öne sürülen düşünceleri kanıtlama zorunlulu­ğu yoktur.

Not: Gazete ve dergilerin belirli köşelerinde yayımlanan fıkra ile güldüren ve düşündüren kısa hikaye anla­mındaki fıkra karıştırılmamalıdır.

⇒ Fıkra hakkında daha fazla bilgi edinmek için Fıkra nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Eleştiri

Bir sanat eserinin olumlu ve olumsuz yönlerinin ele alındığı, eseri tanıtmaya yönelik metin türüne eleştiri denir.

Eleştirinin başlıca özellikleri şunlardır:
Genellikle nesnel değerlendirmeler yapılır.
Somut verilerden yararlanılır.
Eserin olumlu ve olumsuz yönleri birlikte ele alınır.

⇒ Eleştiri hakkında daha fazla bilgi edinmek için Eleştiri nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Biyografi

Tanınmış kişilerin yaşamlarının gerçekçi bir yakla­şımla aktarıldığı metin türüne biyografi denir.

Biyografinin başlıca özellikleri şunlardır:
Yaşamı yazılan kişi tüm yönleriyle tanıtılır.
Bilgi; belge ve tanıklardan yararlanılır.
Açık, sade bir dil kullanılır.
Söz konusu kişinin yaşamı kronolojik sıra ile aktarılır.

⇒ Biyografi hakkında daha fazla bilgi edinmek için Biyografi nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Otobiyografi

Kişinin kendi yaşamını anlattığı metin türüne otobiyografi denir.

Otobiyografinin başlıca özellikleri şunlardır:
Kişi, yaşamının ilginç dönemlerini anlatabilir.
Kişi, kendi yaşamını aktardığı için öznellik ağır basar.
Kişi, kendisiyle birlikte ailesinden ve sosyal çevresinden de söz eder.

Not: Otobiyografide biyografiden farklı olarak anlatım birinci kişi ağzıyla yapılır.

⇒ Otobiyografi hakkında daha fazla bilgi edinmek için Otobiyografi nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Anı

Yazarın yaşadığı ya da tanık olduğu önemli olayları aktardığı metin türüne anı denir.

Anının başlıca özellikleri şunlardır:
Olayın üzerinden belirli bir zaman geçtikten sonra yazılır.
Olaylar, gerçeğe bağlı kalınarak öznel bir bakış açısıyla anlatılır.
Yazar; anı yazarken günlük, mektup, fotoğraf vb. unsurlardan yararlanabilir.
Anılar, bir dönemin özelliklerini yansıttığı için tarih bilimine kaynaklık eder.

Not: Anı ve otobiyografiyi karıştırmamak için otobiyogra­filerin daha geniş bir zaman dilimini; anıların ise be­lirli bir olay ya da dönemi yansıttığı unutulmamalıdır.

⇒ Anı hakkında daha fazla bilgi edinmek için Anı nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Gezi Yazısı

Yazarın gezip gördüğü yerleri ve o yerlerle ilgili izle­nimlerini gerçeklere bağlı kalarak aktardığı metin türlerine gezi yazısı (seyahatname) denir.

Gezi yazısının başlıca özellikleri şunlardır:
Gezi yazısında amaç, gezilip görülen yerlere iliş­kin bilgi vermek ve insanların yaşayış biçimini tanıtmaktır.
Gezilip görülen yerlerin kültürü, doğal güzel­likleri ve tarihi ile ilgili bilgi verilebilir.
Gezi yazarı, bir yerle ilgili gözlemlerini ve izle­nimlerini aktaracağı için iyi bir gözlemci olma­lıdır.
Gezi yazıları; gerçekleri yansıttığı için tarih, coğrafya, toplum bilimi gibi bilim dallarına kaynaklık eder.

Not: Türk edebiyatında en önemli gezi yazısı, Evliya Çelebi’nin “Seyahatname“sidir.

⇒ Gezi Yazısı hakkında daha fazla bilgi edinmek için Gezi Yazısı nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

İlginizi Çekebilir !!! ⇒  8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Soruları

Günlük

Yazarın bir gün içinde başından geçenleri, duygu ve düşüncelerini aktardığı metin türüne günlük denir.

Günlüğün başlıca özellikleri şunlardır:
Günü gününe, tarih atılarak yazılır.
Kişinin iç dünyasını yansıtır.
Tarih bilimine kaynaklık eder.

Not: Günlük ve anıyı karıştırmamak için günlüğün aynı gün, anının ise olayın üzerinden zaman geçtikten sonra yazıldığı ve günlüğün sadece bir günü kap­sadığı unutulmamalıdır.

⇒ Günlük hakkında daha fazla bilgi edinmek için Günlük nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Mektup

Kişilerin özel işleri ya da haberleşme gereksinimleri nedeniyle kaleme aldığı metin türüne mektup denir. Mektuplar, içeriklerine göre dört gruba ayrılır.

Özel Mektuplar: Akraba, dost, tanıdık vb. kişilerin birbirlerine yazdıkları mektuplara özel mektuplar denir. Tanınmış kişile­rin yazdığı özel mektuplar önemli bir tarihi belge ni­teliği taşır.

Edebi Mektuplar: Herhangi bir düşüncenin açık­lanması, bir tezin savunulması amacıyla yazılan mektuplara edebi mektuplar denir.

Resmi Mektuplar: Devlet dairelerinin kendi arasın­da veya kişilerle devlet daireleri arasında yazılan mektuplara resmi mektuplar denir.

İş Mektubu: Ticari kuruluşların birbirlerine ya da ki­şilere, kişilerin de bu kuruluşlara yazdıkları mektup­lara iş mektubu denir.

Not: Bir isteği bildirmek, şikayeti duyurmak ya da bilgi vermek amacıyla yazılan dilekçeler de resmi mek­tup veya iş mektubu kabul edilir. Dilekçe; kısa, açık ve anlaşılır bir dille yazılır. Ayrıca dilekçede tarih ve adres belirtilir.

⇒ Mektup hakkında daha fazla bilgi edinmek için Mektup nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Haber

Birtakım olayları topluma duyurma amacıyla yazı­lan metin türlerine haber denir.

Haber yazısının başlıca özellikleri şunlar­dır:
5N1K sorularına ce­vap verecek biçim­de yazılır.
Nesnel bir tutum izlenir.
Gazete ve dergilerde yayımlanır.
İlgi çekici, açık ve anlaşılır bir nitelikte yazılır.

Not: Rapor ve tutanak da bilgilendirici metinler ara­sındadır. Rapor, herhangi bir konunun incelenme­si sonucu elde edilen verileri bildirmek üzere yazı­lır. Tutanak ise bir toplantıda söylenen sözleri, bir olayın meydana geliş biçimini ve sonuçlarını oldu­ğu gibi yansıtır.

⇒ Haber hakkında daha fazla bilgi edinmek için Haber nedir? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Metin Türleri Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

Türkçe Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

⇒ Metinlerin sınıflandırılması hakkında bilgi almak için Metinlerin Sınıflandırılması sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 5. Sınıf Metin Türleri Test Soruları için linke tıklayın.

⇒ 7. Sınıf Metin Türleri Test Soruları için linke tıklayın.

⇒ 8. Sınıf Metin Türleri Test Soruları için linke tıklayın.

⇒ Tüm sınıfların Türkçe testlerini görmek için Türkçe Testi Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ LGS Türkçe deneme soruları çözmek için LGS Türkçe Deneme çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Türkçe Konuları

⇒ 5. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 5. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 6. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 6. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 7. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 8. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 8. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

Etiketler:

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz