Paragrafta Anlam Konu Anlatımı

Paragrafta Anlam Konu Anlatımı

Bu yazımızda siz değerli öğrencilerimiz için paragraf konusunu ele alacağız.
 

Paragrafta Nedir?

Bir duygu, düşünce ya da durumu tam olarak anlatmak için bir araya getirilen cümleler topluluğuna paragraf denir. Her paragrafta bir duygu, düşünce ya da durum ortaya konur. Bu nedenle her paragraf, belli bir düşünce etrafında bir bütünlük oluşturur. Belli bir duygu ya da düşünceyi anlatmak için oluşturulan paragrafların kendine göre bir yapısı, konusu, başlığı, içeriğine göre kullanılan anlatım tekniği ya da düşünceyi geliştirme yolu vardır. Yazar anlatmak istediklerine göre paragrafa şekil verir. Bu açıdan bizler paragraf konusunu anlatım, anlam ve yapı olmak üzere üç başlığa ayırarak inceleyeceğiz.
Önce paragrafın anlatım yönünü ele alalım.
 

Anlatım Teknikleri

Yazının amacı okura seslenmektir. Yazar, bu amacı gerçekleştirirken okuru etkilemeyi de düşünür. Bunun için de yazının içeriğine göre bir anlatım yolu belirler. Çünkü yazarın işlediği konu ile seçtiği anlatım yolu arasında yakın bir ilgi vardır. İşlenen konuya göre anlatım teknikleri betimleme, öyküleme, açıklama ve tartışma olmak üzere dörde ayrılır.
 

1. Betimleyici Anlatım

Betimleme, nesne ve varlıkların özelliklerini okurun zihninde bir resim oluşturacak şekilde anlatılmasıdır. Bu anlatımda yazar, gözlemlerinden hareketle varlıkları dikkat çeken yönleriyle okura aktarır. Bu anlatımda bir ev, bir sokak, bir doğa parçası ya da kişi, gözümüzde canlanacak şekilde anlatılabilir. Bu nedenle betimlemeye sözcüklerle resim yapma da denir. Öykü ve romanlarda bu anlatım tekniğinden sıkça yararlanılır.

Bir kişinin fiziksel, yani dış özelliklerinin anlatılmasına portre denir. Porte de bir betimleme çeşididir.
 

2. Öyküleyici Anlatım

Olay kaynaklı yazılarda kullanılan anlatım yoludur. Bu anlatımda gerçek ya da tasarlanmış bir olay ele alınır.
Öyküleyici anlatımda bir olay, bu olaya bağlı olarak da kişi, zaman ve olayın geçtiği yer bulunur. Öyküleme, betimlemeye benzer. Ancak betimlemede durağanlık, öykülemede ise hareketlilik vardır. Betimleme bir fotoğrafsa, öyküleme bir sinema filmidir. Fotoğrafta hareketsizlik ve donmuşluk vardır. Filmde ise bir olay, bir gelişim ve değişim içinde verilir. Varlıklar hayatın akışı içinde belli bir hareketlilik içinde aktarılır.
 

3. Açıklayıcı Anlatım

Herhangi bir konuda bilgi vermek ve okura bir şey açıklamak için kullanılan anlatım yoludur. Bu anlatımda yazarın amacı, okuru bilgilendirmektir. Bu nedenle de açıklayıcı anlatımda yazar, açık ve anlayışlı bir dil kullanır. Ders kitaplarında, ansiklopedilerde, makale gibi bilimsel yazılarda açıklayıcı anlatımlardan yararlanır.
 

4. Tartışmacı Anlatım

Okuru istenen davranış ve düşünce biçimine yöneltmek amacıyla başvurulan bir anlatım biçimidir. Bu anlatım biçimiyle okuyucunun sahip olduğu düşüncenin değiştirilmesi amaçlanır. Önce tartışılan düşünce verilir; sonra bu düşüncenin neden doğru olmadığı üzerinde durulur. Daha sonra da yazar, kendi düşüncesinin doğruluğunu kanıtlarıyla ortaya koyar.
 

Düşünceyi Geliştirmenin Yolları

Yazar, yazısında ileriye sürdüğü görüş ve düşüncenin inandırıcılığını sağlamak amacıyla çeşitli yolla başvurur. Düşünceyi geliştirmek için başvurulan bu yöntemler tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma ve benzetmedir.
 

1. Örneklendirme

Yazarın ele aldığı bir duygu ya da düşünceyi örneklerle somut ve anlaşılır hâle getirmesine örneklendirme denir. Burada amaç, konunun daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Bilimsel yazılarda ve okul kitaplarında bu yönteme sıkça başvurulur.
 

2. Tanık Gösterme

Yazar, okuru kendi düşüncelerine inandırmak ister. Bunun için de yer yer, ele aldığı konuda söz sahibi, tanınmış birinin sözlerinden alıntı yapar. Buna tanık gösterme denir. Tanıklığına başvurulan kişinin, sözü edilen konuda tanınmış olması gerekir. Ayrıca bu anlatım yolunda tanık gösterilen kişinin sözü mutlaka aktarılır. Böylece yazar, sözünü ettiği konuda kendi gibi düşünen tanınmış kişilerin olduğunu belirterek düşüncelerini daha inandırıcı hâle getirir.
 

3. Tanımlama

Bir nesne ya da kavramın belirgin özellikleriyle tanıtılmasına tanımlama denir. “Bu nedir?” sorusunun cevabı tanımı verir. Tanımlama, daha çok, açıklama ve tartışma tekniklerinde kullanılır. Bu açıdan, bir paragrafta bir varlık ya da kavramın tanımlanması o paragrafta tanımlamadan yararlanıldığını gösterir.
 

4. Karşılaştırma

Yazarın, herhangi bir düşünceyi açıklamak, anlattıklarını inandırıcı hâle getirmek için iki varlık ya da kavram arasındaki ortak ya da farklı yönleri birlikte incelemesine karşılaştırma denir. Karşılaştırmada amaç, anlatılan kavram ya da varlığın diğerlerinden farklı yönlerini ortaya koymak, onun ayırt edici özelliklerini daha belirgin hâle getirmektir.
 

5. Benzetme

Aralarında benzerlik olan iki şeyden benzerlikçe zayıf olanı güçlü olanla anlatmaya benzetme denir. Benzetmede bir kavram ya da varlığı başka kavram ya da varlığa ait özelliklerle anlatma söz konusudur. Bu nedenle benzetmeden yararlanılan paragraflar da ele alınan varlık ya da kavramlar birbirine benzetilerek anlatılır. Benzetmede amaç, hem anlamı zenginleştirmek hem de anlaşılmayı kolaylaştırmaktır.
 

6. Sayısal Verilerden Yararlanma

Yazarın, yazısında ileri sürdüğü görüşleri inandırıcı hâle getirmek için sayısal verileri kullanmasıdır. Böylece anlatılanlar sayılarla, araştırma sonuçlarıyla, istatistiklerle desteklenmiş olur.
 

Paragrafın Konusu

Paragrafta ele alınan düşünce, olay ya da durumlara konu denir. Her olay, varlık ya da durum paragrafın konusu olabilir. Paragrafın genelinde ne anlatılıyorsa o, konudur. Bir paragrafın konusunu bulurken o paragrafa;

» “Bu parçada neden söz edilmektedir?”,
» “Bu paragrafta üzerinde durulan nedir?”
» “Paragrafta hakkında söz edilen nedir?”

gibi sorular yöneltebiliriz. Bu sorulara aldığımız cevaplar, paragrafın konusunu oluşturacaktır.

Konu soruları bazen şiirlerde “tema” şeklinde karşımıza çıkar. Bu tür sorularda şiirde işlenenlere, şiire hâkim olan duygu ya da düşüncelere dikkat etmemiz gerekmektedir.

Tema, şiirde işlenen duygu ya da düşüncelerdir. Tema ile ilgili sorular bazen,

» “Bu şiirin konusu ne olabilir?”

şeklinde sorulabileceği gibi, bazen de

» “Bu dizelerin teması aşağıdakilerden hangisidir?”
» “Bu dörtlüğe göre şair için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?”
» “Şiirde vurgulanan duygu aşağıdakilerden hangisidir?”

şeklinde karşımıza çıkabilir.

Bir soruya karşılık olarak söylenen paragraflar da konu ile ilgilidir. Çünkü bu tür sorularda amaç paragrafta anlatılanları, yani konuyu kavramaktır. Bu tür sorularda öncelikle paragrafta anlatılanlar iyi anlaşılmalıdır. Çünkü anlatılanlar bir soruya karşılık olarak söylenmiştir. Bu sorunun ne olduğu ise anlatılanlardan hareketle bulunacaktır. Ayrıca konuşmacının cevap şekli de bu konuda bize yardımcı olacaktır.
 

Paragrafın Başlığı

Her yazının, her metnin bir başlığı vardır. Bu başlık, o yazıyı ya da metni okumadan önce bize içeriğiyle ilgili bilgi verir.

Paragraf da kendi içinde bir metin olduğundan, paragrafın da başlığı olmalıdır. Çünkü başlık, paragrafın âdeta konusunun özetidir. Bu açıdan paragrafa koyulacak başlık, o paragrafın konusuna uygun olmalıdır.

Bunun için de konuyu en iyi şekilde yansıtan bir ya da birkaç sözcük paragrafa başlık olarak seçilmelidir.

Paragrafa seçilecek başlık, o paragrafta anlatılanları kapsayıcı özellikte olmalıdır. Bir paragrafın başlığı, o paragrafın konusundan hareketle bulunur. Paragrafın başlığı ile ilgili bir soruyla karşılaştığımızda öncelikle o paragrafta anlatılanları belirlemek, yani paragrafın konusunu bulmak gerekir. Konu bulunduktan sonra, o konuyu sınırlayan başlığı bulmak daha kolay olacaktır.
 

Ana Düşünce (Ana Fikir)

Yazarın, ister bir fıkra, ister bir olay olsun, neyden söz ederse etsin, okura iletmek istediği bir düşüncesi vardır. Çünkü her yazar, yazdıklarıyla okura bir mesaj vermek ister. Yazarın bir paragrafta okuyucuya vermek istediği bu mesaja ana düşünce denir.
Buna yazarın o paragrafı yazma amacı da diyebiliriz. Paragrafa yönelttiğimiz “Yazar bize ne anlatmak istiyor?” sorusunun cevabı bize ana düşünceyi verir.

Ana düşünce, sınavlarda doğrudan,

» “Bu paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?”
şeklinde sorulabildiği gibi,

» “Bu parçada anlatılmak istenen nedir?”,
» “Bu parçada vurgulanmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?”
gibi sorularla da karşımıza çıkar.

Ana düşünce cümleleri kesin bir yargı bildirir. Parçada anlatılanları kapsayıcı niteliktedir, yani genel bir düşünüşün ifadesidir. Ana düşünce bazen cümle olarak paragrafın başında, ortasında ya da sonunda yer alabilir. Bunun yanında ana düşünce bir paragrafın genelinden de çıkarılabilir.
 

Yardımcı Düşünceler

Bir paragrafta birden çok yardımcı düşünce vardır. Yardımcı düşünceler bir duvarı oluşturan tuğlalar ya da bir ağacın dalları gibidir. Tek tek tuğlalar bir anlam ifade etmez; ancak düzenli bir şekilde bir araya geldiğinde bir duvar, bir ev meydana getirir. Yine ağacın dalları tek başına ağacın kendisi değildir. Ama ağaç, dalların bütününden meydana gelir
 
Yardımcı düşünce soruları sınavlarda,
» “Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?”
» “Paragrafta aşağıdakilerden hangisine değinilir.”
» “Bu paragraftan aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılamaz?”
» “Aşağıdakilerden hangisi parçada sözü edilen sanatçının bir özelliği değildir?
gibi olumsuz soru kökleriyle karşımıza çıkar.
 

Paragrafın Yapısı

Her paragrafta bir düşünce etraflıca anlatılır. Paragrafta ele alınan düşünce belli bir düzen içinde verilir. Çünkü paragrafın hem anlamca hem de yapıca bir bütün oluşturabilmesi için cümlelerin anlam ve yapı bakımından birbirine bağlanması gerekir.

Paragraf kendi içinde bütünlüğü olan bağımsız bir yazı gibidir. Bu nedenle hemen her paragrafta giriş, gelişme ve sonuç bölümleri vardır.
 

Giriş Bölümü

Genellikle paragrafın ilk cümlesi giriş bölümünü oluşturur. Bu giriş cümlesi, açıklanmaya uygun bir özellik taşır. Böyle bir cümlede kendinden önceki cümlenin devamı olduğunu gösteren “ama, fakat, böylece, oysa ki, ne var ki, bundan dolayı, bunun için…” gibi sözler bulunmaz. Çünkü paragrafın ilk cümlesi, kendinden önceki cümlelere bağlılık göstermeyen bağımsız bir cümledir. İlk cümle kendinden sonraki cümlelere bağlılık gösterebilir. Çünkü sonraki cümleler ilk cümlede, yani giriş cümlesinde verilen düşüncenin açıklandığı cümlelerdir.

» “İyi bir sanat eseri akla ve de duygulara seslenmelidir.”
cümlesi giriş cümlesidir. Çünkü bu bağımsız bir cümledir, kendinden önceki bir cümlenin devamı özelliği göstermemektedir.

» “Genç öykücüler çok çalışarak usta yazarları takip ederek kendilerini geliştirmelidir.”
genç sanatçılara öğütler içeren bu cümle de giriş cümlesidir.
 

Gelişme Bölümü

Paragrafın giriş bölümünde verilen düşüncenin açıklandığı bölümdür. Giriş bölümünde verilen duygu ya da düşünce gelişme bölümünde ayrıntılı olarak işlenerek daha anlaşılır hâle getirilir.
 

Sonuç Bölümü

Gelişme bölümünde geniş bir şekilde işlenen düşüncelerin bir sonuca bağlandığı bölümdür. Paragrafın son cümlesi yargının bittiğini, başka bir cümleye gerek duyulmadığını bildirir. Anlatılanlar son cümle ile bir sonuca bağlanır. Bazen yazar, paragrafın ana düşüncesini son cümlede verir. Bu açıdan sonuç cümleleri parçada anlatılanları tek bir yargıda birleştiren ana düşünce cümleleri olabilir.

Sınavlarda paragrafın ilk cümlesi, son cümlesi ve paragraf oluşturmayla ilgili sorular sorulmaktadır.
 

Paragraf Tamamlama

Bu tip sorularda bazen paragrafın başına, bazen ortasına bazen de sonuna cümle eklememiz istenir. Bu açıdan bu tür sorularda paragrafta anlatılanlar iyi belirlenmelidir. Bunun yanında anlatılanlar dikkate alınarak paragrafın başı tamamlanıyorsa giriş bölümünün özelliklerine göre, ortası tamamlanıyorsa gelişme bölümünün özelliklerine göre, sonu tamamlanıyorsa sonuç bölümünün özelliklerine göre paragraf tamamlanmalıdır
 
Paragraf tamamlama daha çok,
» “Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdaki cümlelerden hangisinin getirilmesi uygundur?”
» “Bu paragraf aşağıdakilerden hangisiyle sürdürülmelidir?”
» “Parçanın sonuna düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?”
gibi sorularla karşımıza çıkar.
 

Paragrafın Akışını Bozan Cümleler

Paragraflarda anlam bütünlüğü vardır. Yani bir paragrafta bir düşünce ele alınır ve bu cümlelerin tümü aynı konuyu anlatır, işler. Bu açıdan paragrafta genel düşünceye uymayan, anlatılanların dışına çıkan cümle bulunmamalıdır. Konunun dışına çıkan cümleler düşüncenin akışını bozar.

Düşüncenin akışını bozan cümleler, paragraftaki genel düşünceye uymayan, konu ile doğrudan ilgisi olmayan cümlelerdir.
 

Parçayı İki Paragrafa Bölme

Önceden de belirttiğimiz gibi, bir paragraf ancak bir düşünceyi anlatır. Ayrı paragraflarda ise ayrı düşünceler işlenir.

İkinci paragrafın hangi cümleyle başladığını bulmaya yönelik sorularda verilen parçada iki ayrı düşünce işlenir. Bu tür sorularda parçayı oluşturan cümleleri işlediği düşünceye göre ayırmak gerekir. Farkı düşünceyi işleyen cümle, ikinci paragrafta yer alacaktır.
 

2020 LGS Konuları ve Soru Dağılımları (MEB)

» LGS Puan Hesaplama

Test Soruları

⇒ 5. Sınıf Paragraf Testi Çözmek İçin 5. Sınıf Paragraf Test Soruları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 6. Sınıf Paragraf Testi Çözmek İçin 6. Sınıf Paragraf Test Soruları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Paragraf Testi Çözmek İçin 7. Sınıf Paragraf Test Soruları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 8. Sınıf Paragraf Testi Çözmek İçin 8. Sınıf Paragraf Test Soruları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 5. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 5. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz

⇒ 6. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 6. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 7. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 8. sınıf Türkçe testleri çözmek için 8. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ Tüm sınıfların Türkçe testlerini görmek için Türkçe Testi Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
 

Türkçe Konuları

Paragraf Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

Türkçe Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

⇒ 5. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 5. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 6. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 6. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 7. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 8. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 8. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

Sözel Mantık Soruları çözmek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ LGS Türkçe deneme soruları çözmek için LGS Türkçe Deneme çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

dershanem.net
Paragrafta Anlam Konu Anlatımı
Makale Adı
Paragrafta Anlam Konu Anlatımı
Açıklama
Paragrafta Anlam Konu Anlatımı, Paragrafta Anlam 5. Sınıf, Paragrafta Anlam 6. Sınıf, Paragrafta Anlam 7. Sınıf, Paragrafta Anlam 8. Sınıf
Yazar
Yayımcı
Dershanem
Yayımcı Logosu

1 Cevap

  1. pelin havva dedi ki:

    Paragrafta anlam konusu çok güzel çok kapsamlı anlatmış konuyu pekiştirdim teşekkürler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir