Söylev Nedir?

Söylev Nedir?

Bu sayfamızda sizlere Söylev Nedir? konusunu açıklayacağız. Söylev Nedir? yazımızı okuyarak Söylev Nedir? hakkında daha iyi ilgi sahibi olacaksınız. Söylev Nedir? sayfamızı arkadaşlarınızla paylaşarak onlarında faydalanmasına destek olabilirsiniz.

Belirli bir konuda bir topluluk önünde yapılan etkili ve inandırıcı konuşmalara söylev (nutuk, hitabet) adı verilir. Eskiden “söylev” kavramı yerine “nutuk” terimi kullanılmıştır; topluluk önünde konuşma sanatına hitabet, söylevciye de hatip denmiştir.

Söylev (nutuk), adından anlaşılacağı üzere aslında sözlü kompozisyon verimidir. Söylev, söz ve sesle birleşen bir konuşma sanatıdır. Ancak sözlü bir edebiyat ürünü olan söylev, daha sonra yazıya geçirilebilir. Bu durumda söylevi yazılı kompozisyon ürünü olarak da görmek mümkündür.

Söylevin temel amacı, güzel ve etkili bir konuşmayla insanları heyecanlandırmak, belli bir konuda insanların kanaatlerini, görüşlerini değiştirmektir. Söylevci, etkili bir konuşmayla topluluğu, kendi yanına çekmek, düşüncelerini onlara inandırmak, benimsetmek amacını güder.
 

Söylev Türünün Genel Özellikleri

» Söylevde söylenecek sözler ve kullanılan üslup son derece önemlidir.

» Söylevde inandırıcı, etkileyici, coşturucu bir üslup kullanılır.

» Söylev, tiyatroyla birlikte gelişmiştir.

» Diğer yazı türleri yeri geldiğinde söylevden yararlanır.

» Söylev, “giriş, gelişme ve sonuç” bölümlerinden oluşur.

» Söylevci, sözcük seçimine özen gösterir. Söylevin türüne ve konuya bağlı olarak anlaşılır sözcükler seçer. Ayrıca kısa, yalın, akıcı, içten ve etkili cümleleri tercih eder.

» Söylevci, konuştuğu konuyu daha önceden tüm ayrıntılarıyla araştırır, öğrenir ve topluluğa söyleyeceklerine önce kendisi inanır.

» Söylevi veren kişi, konuşmasında dinleyicilerin zevk, kültür, eğitim vb. düzeylerini ve gereksinimlerini dikkate alır.

» Söyleyişte yersiz vurgulardan, gereksiz sözlerden abartılı söyleyişten kaçınmak gerekir.

» Söylevci (hatip) konuşmasını jest ve mimiklerle destekler. Çünkü jest ve mimikler konuşmayı daha etkileyici ve zengin kılar.

» Söylevcinin en önemli özelliği, toplulukları inandırma gücüne sahip olmalarıdır. Bu güç sayesinde iddialar kanıtlanır, dinleyicide oluşacak kuşkuları ortadan kaldırılır.

» Söylevde dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de sesi iyi kullanma, ses tonunu güzel ayarlamadır. Çünkü söylevcinin kullanacağı ses, toplulukları coşturabilir veya sıkabilir. Bu bağlamda sesi aşırı yükseltmek yerine konunun içeriğine göre değişken bir tonda kullanmak daha doğru olur. Kitleleri coşturmada, söylediklerine inandırmada sesi kullanmanın veya kullanamamanın etkisi büyüktür.

» Söylevde dil, genellikle alıcıyı harekete geçirme işlevi ve heyecana bağlı işlevde kullanılır.

» Etkili, heyecanlı ve açık cümlelerle söylev bitirilir; Söylevde ünlem cümleleri sıkça kullanılır.
 

Konularına Göre Söylev Türleri

Söylevde konu sınırlaması yoktur. Buna karşın çoğunlukla dinî, siyasi, askerî, akademik vb. alanlarda verileri söylevler dikkat çeker.

a. Dinî söylev: Dinî mekânlarda bireyi ve toplumu ilgilendiren konuları, sorunları vb. dinsel bakış açısıyla yorumlayan söylevdir. İslami toplumlarda bu tür söylevlere hutbe denir.

b. Siyasi söylev: Genellikle parlamentolarda, diplomatik toplantılarda, mitinglerde söylenen siyasi içerikli söylevlerdir.

c. Askerî söylev: Askerî içerikli söylevlerdir. Bu tür söylevler ordunun moral gücünü yükseltmek ve güven duygusunu yükseltmek için verilir.

d. Akademik söylev: Bilimsel içerikli söylevlerdir. Üniversitelerde, akademilerde, bilim toplantılarında verilir. Akademik kabullerde, açılış, kapanış ve ödül törenlerinde yapılan bilimsel içerikli söylevler de vardır.
 

İyi Bir Söylevcinin (Hatip) Özellikleri

İyi bir söylevci yani hatip, öncelikle geniş bir kültür birikimine sahip olmak durumundadır. Konulara hâkim olmayan bir söylevci, inandırıcılığını yitirir. Dinleyicinin dikkatini, üzerinde durulan konuya yoğunlaştırabilmek için sesini iyi kullanmak gerekir. Dili güzel ve doğru kullanabilmelidir. Etkili bir söyleyişe sahip olmak gerekir. Telaffuzu ve diksiyonu düzgün olmalıdır. Heyecanlanmamak veya heyecanını gizlemek son derece önemlidir. Hitap ettiği topluluğu iyi tanımak, insan ve toplum psikolojisinden anlamak gerekir.

Söylevcinin iletişimi güçlü olması gerekir. Zira halkla iyi iletişim kurmak, konuyu etkili bir şekilde aktarmada büyük yardım sağlar. Topluluğun gönlüne girmek, onların sesine tercüman olmak vb. iletişim yeteneğiyle ilgilidir. Jest ve mimiklerden yararlanmak, ses tonunu iyi kullanmak da ayrı bir önem taşır. Topluluğa güven vermek, inandırıcı bir dil kullanmak gerekir. Bu da samimiyetle ilgilidir. Söylevci, yapmacık bir dil kullanmak yerine samimi olmalı, doğallığını asla yitirmemelidir. Bu bağlamda söylevci; düşünerek konuşmak, dinleyenlere karşı iyi niyet beslemek, dinleyenlerin inanmasını sağlayacak biçimde dürüst konuşmak, dinleyicilere karşı yaşının verdiği olgunluk içinde konuşmak, dinleyenleri kırıcı sözler söylememek, gerekirse empati yapmak, akıcı ve yalın bir dille konuşmak gibi donanımlara sahip olmalıdır. İyi bir söylevci, dinleyenleri düşündürür, onlarda ilgi uyandırır, onları coşturur, onlara beklenen davranışı yaptırır. Öte yandan söylevcinin, geçmişteki büyük hatipleri de incelemesi, onları kendine örnek alması gerekir.

Söylevin başarısı, söylevci ile dinleyici topluluk arasında kurulan iletişime bağlıdır. Bu iletişimin sağlıklı olaması için söylevci; dinleyicilerin zevk anlayışlarını, kültür düzeylerini, zekâ durumlarını, hayal güçlerini, duygularını, ilgilerini vb. göz önünde bulundurmalıdır. Doğallığını ve inandırıcılığını asla yitirmemelidir. Söylevciyle dinleyici aynı içtenlikte, doğallıkta, coşku ve heyecanda birleşirse söylevci başarıya ulaşmış sayılır. Söylev verecek kişi, ne kadar deneyimli olursa olsun konuşmasının önceden mutlaka prova yapmalıdır.
 

Söylev Hazırlanırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

» Bilinmeyen, benimsenmeyen konularda söylev hazırlamaktan kaçınmak gerekir. Böyle konularda verilecek söylevlerde inandırıcılık sorunu ve doğallığını yitirme vb. olumsuz durumlar ortaya çıkabilir.

» Söylev verecek kişi, konuşacağı konuyu çok iyi araştırmalı, her yönüyle bilmeli. İnsanları inandırmak için düşüncelerini içselleştirmeli.

» Söylevci, konuşma sırasında anlaşılır bir dil kullanmalı. Etkili ve kısa cümleler kurmalı. Gereksiz sözlerden, abartılı söyleyişlerden kaçınmalı.

» Söylevde sözü uzatmadan asıl konuya geçmek gerekir.

» Söylev başlangıcından sonuna kadar dinleyici kitlesiyle iyi bir iletişim kurulmalıdır.

» Topluluğu etkilemek için, coşkulu ve heyecanlı bir dil kullanmak gerekir.
 

Söylev Sanatının Özellikleri

» Dinleyicinin dikkatini üzerinde durulan konuya yoğunlaştırmak

» Canlı bir söyleyiş

» Konuşma metninin tutarlılığı

» Konuşma metninin açıklığı

» Sesi etkili bir şekilde kullanma

» Konuşmanın akıcını bozacak sözlerden, unsurlardan kaçınma

» Vurguyu yerinde kullanma, anlaşılır ve abartısız sözlerle konuşma söylevin temel özelliklerindendir.
 

Türk ve Dünya Edebiyatında Söylev

Dünyada söylev türünün ilk örnekleri, Eski Yunan ve Roma Dönemlerinde görülür. Eski Yunan edebiyatında Demosthenes (Demostenes), Latin edebiyatında Cicero (Çiçero), Fransız edebiyatında Bossuet (Bosse), Mirabeau (Mirabu) ve Robespiere (Robespiyer) ünlü söylevciler arasındadır.

Türkiye’de toplanma ve söz özgürlüğünün sağlandığı II. Meşrutiyet’ten sonra söylev görülmeye başlanır. O dönemde ülkemizde en tanınmış söylevciler Ömer Naci ile Hamdullah Suphi Tanrıöver’dir.

Özellikle Millî Mücadele Döneminde Mehmet Akif Ersoy ve Halide Edip Adıvar da bu türde öne çıkan isimler olmuştur.

Cumhuriyet Döneminin en büyük söylevcisi, hiç kuşkusuz, Mustafa Kemal Atatürk’tür. Atatürk’ün söylevleri “Nutuk (Söylev)” adlı eserde bir araya getirilmiştir. Bir tarih belgesi niteliği taşıyan bu eser, Türk milleti ile yaşadığı tarih dilimini ortaya koymak bakımından dan son derece önemlidir.
 

ATATÜRK’ÜN ONUNCU YIL SÖYLEVİ

Türk Milleti!

Kurtuluş Savaşı’na başladığımızın on beşinci yılındayız. Bugün Cumhuriyetimizin onuncu yılını doldurduğu en büyük bayramdır.

Kutlu olsun!

Bu anda büyük Türk milletinin bir ferdi olarak bu kutlu güne kavuşmanın en derin sevinci ve heyecanı içindeyim.

Yurttaşlarım!

Az zamanda çok ve büyük işler yaptık; bu işlerin en büyüğü, temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti’dir.

Bundaki muvaffakiyeti Türk milletinin ve onun değerli ordusunun bir ve beraber olarak azimkarane yürümesine borçluyuz. Fakat, yaptıklarımızı asla kâfi göremeyiz! Çünkü daha çok ve daha büyük işler yapmak mecburiyetinde ve azmindeyiz. Yurdumuzu dünyanın en mamur ve en medeni memleketi seviyesine çıkaracağız. Milletimizi en geniş refah, vasıta ve kaynaklarına sahip kılacağız. Millî kültürümüzü muasır medeniyet seviyesinin üstüne çıkaracağız.

(Mustafa Kemal ATATÜRK)
 
Atatürk’ün bu söylevi, söylev türünün özelliklerini en güzel biçimde yansıtmaktadır. İlk önce “Türk Milleti!” hitabı kullanılmış, sonra asıl konuya geçilmiştir. Söylevde coşkun bir üslup kendini hissetirmektedir. Düşünceler yalın ve açık bir şekilde aktarılmıştır.

Türk Dili ve Edebiyatı Konularını Görmek İçin Linke Tıklayın.

İlginizi Çekebilecek Konuları

2020 TYT Konuları ve Soru Dağılımları

AYT Konuları ve Soru Dağılımları

YKS (TYT-AYT) Konuları ve Soru Dağılımları (ÖSYM)

LGS Türkçe Deneme Çöz

LGS Deneme Sınavı PDF İndir

2020 LGS Konuları ve Soru Dağılımları (MEB)

» LGS Puan Hesaplama

TYT Deneme PDF İndir

AYT Deneme Sınavları PDF İndir

Töder Türkiye Geneli (TYT-AYT) Denemeleri PDF

Takdir Teşekkür Hesaplama

Puan Hesaplamaları

2019 Bursluluk Sınavı Soruları ve Cevapları

9-10-11. Sınıflar Bursluluk Sınavı Soruları 2019

Güncel Yazılı Soruları ve Cevapları

dershanem.net
Söylev Nedir?
Makale Adı
Söylev Nedir?
Açıklama
Söylev Nedir?, Nutuk Nedir?, Hitabet Nedir?, Söylev Nasıl Yazılır, Söylev Nedir Özellikleri Nelerdir, Söylev Türünün Özellikleri Nelerdir?
Yazar
Yayımcı
Dershanem
Yayımcı Logosu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir